يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
مقدمه 9
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
يادداشت دبير مجموعه اين مجموعه در سال 1348 بنياد گرفت و تا سال 1358 چهار كتاب در آن انتشار يافت . اينك كه دنبالهء كار گرفته مىشود ، يادآورى چند نكته در معرفى مجموعه ضرورت دارد . تاريخنگارى به روش علمى ، وابستگى تام و تمامى دارد به استفاده از مدارك و مآخذ ، تا حدى كه از وجود آنها آگاهى هست . طبعا هرچه دورهء مورد تحقيق به عصر ما نزديكتر باشد ، اسناد براى بررسى تاريخ آن روزگار بيشتر مىتوان يافت . خوشبختانه از دورهء قاجار اسناد و مدارك و متون زيادى ( خواه در سازمانهاى عمومى و خواه در خاندانها ) بر جاى مانده كه مقدارى از آنها سى چهل سال اخير به چاپ رسيده است و بازماندهء آنها هم بايد بتدريج چاپ شود تا بتوان تاريخ دورهء قاجارى را با سنجش و تحقيق انتقادى و دور از هرگونه تعصب و پيشداورى و دلبستگى و دلبخواهى و تفنن نوشت . پس براى رسيدن به مقصود راهى جز اين نمىماند كه منابع و نصوص اسناد و كتابها در اختيار پژوهندگان تاريخ باشد . اين تمايل در سالهاى اخير بيشتر شده و كتابهاى زيادى از رستهء خاطرات و سفرنامهها و مجموعههايى از نامهها ( از هر قبيل ) و فرمان و منشور به چاپ رسيده است . جز اين ، سازمانهاى عمومى كه اسناد قديمى در اختيار دارند ، خود به تدوين و نشر بعضى از آنچه نگاهدارى مىكنند پرداختهاند ( سازمان اسناد ملى ايران ، واحد اسناد راكد وزارت امور خارجه توسط دفتر مطالعات سياسى و بين المللى آن وزارت و مؤسسهء پژوهش و مطالعات فرهنگى بنياد مستضعفان ) . اميد است تاريخنگاران ما از فرصتى كه پيش آمده است بتوانند استفاده برده و در موضوعى كه به پژوهش مىپردازند به همه كتابهاى منتشر شده و اسنادى كه ممكن است در اين مراكز ديد مراجعه كنند تا روش تاريخنگارى تازگى بيابد و تاريخ عصر قاجار شاملتر و پختهتر شود .